Musings

Σοφά λόγια απο το Διαδίκτυο

2011-12-19T14:06:00.001-08:00

"Η πίστη οτι υπάρχει παρασκήνιο πίσω από το παρασκήνιο και ακόμα πιο πίσω άλλο παρασκήνιο είναι υπερβολή όταν η ανθρώπινη ανοησία αποτελεί περισσότερο πρόσφορη εξήγηση."
(Από το ιστολόγιο του Abravanel)

Σπουδές στην Αγγλία - προσοχή!

2011-10-11T15:40:00.000-07:00

Over the past decade, several British universities have started offering bachelor of science (BSc) degrees in alternative medicine, including six that offer BSc degrees in homeopathy, a therapy in which the active ingredient is diluted so much that the dose given to the patient often does not contain even a single molecule of it.

(Από το περιοδικό Νature, τεύχος 446, σελ. 352-353 (22/3/2007)

Για τους γαλλομαθείς

2011-09-30T02:47:00.001-07:00

Κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο ο εξής φανταστικός διάλογος Σαρκοζί - Μέρκελ, σε άψογους γαλλικούς αλεξανδρινούς στίχους:

Nicolas :
Madame, l'heure est grave : alors que Berlin danse
Athènes est en émoi et Lisbonne est en transes.
Voyez la verte Érin, voyez l'Estrémadure
Entendez les Romains : ils appellent au secours !
Ils scrutent l'horizon, et implorent les Dieux.
Tous les coffres sont vides, et les peuples anxieux
Attendent de vous, madame, le geste généreux !
De leur accablement ils m'ont fait l'interprète :
Leur destin est scellé, à moins qu'on ne leur prête
Cet argent des Allemands sur lesquels vous régnez.
Cette cause est bien rude, mais laissez moi plaider...

Angela :
Taisez-vous Nicolas ! Je crois qu'il y a méprise
Folle étais-je de croire à une douce surprise
En vous suivant ici seule et sans équipage
Je m'attendais, c'est sûr, à bien d'autres hommages !
Mais je dois déchanter, et comme c'est humiliant
De n'être courtisée que pour son seul argent !

Nicolas :
Madame, les temps sont durs, et votre cœur est grand
Vos attraits sont troublants, mais il n'est point décent
D'entrer en badinage quand notre maison brûle !
Le monde nous regarde, craignons le ridicule !
Notre Europe est malade, et vous seule pouvez
La soigner, la guérir et, qui sait ? La sauver !
Nous sommes aujourd'hui tout au bord de l'abîme
Vous n'y êtes pour rien, mais soyez magnanime !
Les Grecs ont trop triché ? Alors la belle affaire !
Qu'on les châtie un peu, mais votre main de fer
Est cruelle aux Hellènes, et nous frappe d'effroi !

Angela :
J'entends partout gronder, en Saxe, Bade ou Bavière
L'ouvrier mécontent, le patron en colère.
Ma richesse est la leur, ils ont bien travaillé.
L'or du Rhin, c'est leur sueur et leur habileté.
Et vous me demandez, avec fougue et passion
De jeter cette fortune au pied du Parthénon ?
Ce serait trop facile et ma réponse est non !

Nicolas :
On ne se grandit pas en affamant la Grèce
En oubliant Platon, Sophocle et Périclès !
Nos anciens nous regardent, et nous font le grief
D'être des épiciers et non pas de vrais chefs !
Helmut Kohl est furieux et Giscard désespère.
Un seul geste suffit, et demain à Bruxelles
Desserrez, je vous prie, le nœud de l'escarcelle !

Angela :
Brisons là, je vous prie, la nuit est encore belle
Votre éloquence est grande et mon âme chancelle...
Mais si je disais oui à toutes vos demandes
J'aurais comblé la femme et trahi l'Allemande!

Εκπομπές αερίων

2011-02-07T06:59:00.000-08:00

Ενώ στην Εσπερία απαγορεύεται σιγά-σιγά παντού το κάπνισμα, στο Μαλάουι - αν πιστέψουμε τη δωρεάν διανεμόμενη εφημερίδα Metro των Βρυξελλών - ετοιμάζεται να απαγορευθεί ... το πέρδεσθαι!

Πρώτη σκέψη: μήπως είναι πρωταπριλιάτικο; Αλλά δεν είναι ακόμα πρωταπριλιά!

Δεύτερη σκέψη: το λέει και κανείς άλλος, ή μόνο η Metro; Μια γρήγορη αναδίφηση στο Google επιβεβαιώνει ότι το έχουν μεταδώσει πλήθος ΜΜΕ την τελευταία εβδομάδα, αλλά η αλήθεια είναι κάπως διαφορετική. Σύμφωνα τουλάχιστον με το BBC, πρόκειται απλώς για μια μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος, που υπάγει στην αρμοδιότητα κάποιων νεοσύστατων τοπικών δικαστηρίων ορισμένες παραβάσεις, όπως ενός νόμου του 1929 που καθιστά αδίκημα τη ρύπανση του αέρα. Φαίνεται όμως πως ο Υπουργός Δικαιοσύνης πράγματι δήλωσε πως και το κλάσιμο σε δημόσιο χώρο εμπίπτει σ'αυτό το νόμο - ενώ ο Γενικός Εισαγγελέας το διέψευσε.

Ας μην ξεχνούμε βέβαια πόσο συχνές ήταν και στην Ελλάδα πριν από λίγες δεκαετίες οι επιγραφές «Απαγορεὐεται το ουρείν»!

Ειδωλολατρία

2010-05-17T07:10:00.000-07:00

Αυτό που βλέπετε στην εικόνα αναρτήθηκε πρόσφατα στην ελληνορθόδοξη εκκλησία της Αγ. Μαρίνας στις Βρυξέλλες, όπου και η έδρα της ελληνορθόδοξης μητρόπολης όλου του Μπενελούξ. Δυστυχώς, η φωτογραφία είναι κάκιστη, αλλά με λίγη προσπάθεια διαβάζεται το κείμενο, που έχει ως εξής:

«Η Αγία Μαρίνα βρίσκεται σωματικώς στην ενορία μας

Από τας αρχάς Δεκεμβρίου του έτους 2004 ένας ανεκτίμητος θησαυρός βρίσκεται στην Εκκλησία μας: Ένα μικρό τεμάχιο από το άγιο λείψανο της Αγίας Μαρίνας. Ιδιαίτερη ευλογία για τη Μητρόπολη Βελγίου και την ενορία μας.

Το άγιο λείψανο - το οποίο ήρθε κοντά μας με ενέργειες του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κ.κ. Παντελεήμων [sic]- θα μείνει στο ναό μας για να μας εμψυχώνει, να μας φωτίζει, να μας παρηγορεί και να μεσιτεύει [το λείψανο όλα αυτά!] προς τον Κύριο και Θεό μας.

Έτσι, κάθε πρώτο Σάββατο του μήνα θα ψάλλετε [sic] ο Παρακλητικός κανόνας της Αγίας ενδόξου Μεγαλομάρτυρος Μαρίνας και Αγιασμός 6.00 - 7.00 μ.μ.»

Ξέρω βεβαίως ότι ο τεμαχισμός των ιερών λειψάνων και η απόδοση τιμής [όχι λατρείας!] προς αυτά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ελληνορθόδοξης παράδοσης (και της ρωμαιοκαθολικής, άλλωστε). Αλλά είναι ανάγκη αυτά τα στοιχεία της να τονίζονται εν έτει σωτηρίω 2010 στην πρωτεύουσα της Ευρώπης;

Ελέχθη...

2010-02-26T09:40:00.000-08:00

από τον Παντελή Μπουκάλα, στην "Καθημερινή" της Παρασκευής 26/2/2010:
"...βιάστηκαν να βάλουν στη ζυγαριά ό, τι ξεπερνάει κάθε ζύγι και μέτρημα, ό, τι είναι άπρεπο και αστόχαστο να ζυγιστεί και να μετρηθεί με τους όρους της αγοράς: το Δίστομο, τα Καλάβρυτα, τις βαθιές πληγές της μνήμης και της Ιστορίας. Να τιμάμε τους νεκρούς μας, μ’ αυτό είμαστε χρεωμένοι, όχι να τους τιμολογούμε."

Πασχάλια χωρίς αυγά

2009-12-16T08:55:00.000-08:00

Θα έχετε προσέξει σε διάφορα ημερολόγια, καζαμίες κλπ. ένα πινακάκι που επιγράφεται συνήθως "Πασχάλιον του έτους ..." και περιέχει κατά κανόνα τα εξής ακατανόητα:

Ινδικτιώνος [αριθμός]
Ηλίου κύκλοι [αριθμός]
Σελήνης κύκλοι [αριθμός]
Σελήνης θεμέλιον [αριθμός]
Κρεωφαγίας ημέραι [αριθμός]
Το Τριώδιον άρχεται [ημερομηνία]
Η Απόκρεω [ημερομηνία]
Η Μεγ. Τεσσαρακοστή άρχεται [ημερομηνία]
Νομικόν Φάσκα [ημερομηνία]
Λατίνων Πάσχα [ημερομηνία]
ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ [ημερομηνία]
Της Αναλήψεως [ημερομηνία]
Της Πεντηκοστής [ημερομηνία]
Η Κυριακή των Αγ. Πάντων [ημερομηνία]
Η νηστεία των Αγ. Αποστόλων ημέραι [αριθμός]
Η μνήμη αυτών ημέρα [ημέρα]
Η παραμονή των Χριστουγέννων ημέρα [ημέρα]

Αν είχατε την απορία τί σημαίνουν όλα αυτά, ευκαιρία να τη λύσετε!

Πρώτα απ'όλα, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι στο Βυζάντιο χρονολογούσαν επί μακρόν "από κτίσεως κόσμου", η στιγμή της οποίας τοποθετήθηκε από την ΣΤ' Οικουμενική Σύνοδο στην 1η Σεπτεμβρίου του 5509 π.Χ. Για να βρούμε τη χρονολογία "από κτίσεως κόσμου", προσθέτουμε επομένως 5508 στη χρονολογία "από Χριστού". Έτσι, το πρώτο οκτάμηνο του έτους 2010μ.Χ. πέφτει μέσα στο 5508+2010=7518 α.κ.κ.

Ινδικτιών ήταν μια δεκαπενταετής χρονική περίοδος που χρησιμοποιούσε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία για φορολογικούς σκοπούς. Τη διατήρησε σε χρήση το Οικουμενικό Πατριαρχείο, χωρίς να έχει καμία απολύτως θρησκευτική σημασία. Ο αριθμός που αναγράφεται στο Πασχάλιο του έτους Χ είναι το υπόλοιπο της διαίρεσης του Χ+5508 (ή, όπερ το αυτό, Χ+3) διά 15. Το 2010 μ.Χ. είναι λοιπόν το 3ο έτος της ινδικτιώνος του (που είναι η 502η από κτίσεως κόσμου, αφού 501*15+3 μας κάνει 7518).
Εννοείται ότι, αφού η Εκκλησία, όπως άλλωστε και όλη η Ευρώπη, δεν εγνώριζε το μηδέν όταν διαμορφώθηκαν όλα αυτά, όταν το υπόλοιπο βγαίνει 0, το Πασχάλιο γράφει 15.

Ηλίου κύκλοι είναι κάτι ανάλογο: είναι το υπόλοιπο της διαίρεσης του Χ+5508 (ή, όπερ το αυτό, Χ-8) διά 28. Το νόημα αυτού του αριθμού είναι ότι, επειδή 28 χρόνια (στα οποία βεβαίως περιλαμβάνονται και 7 δίσεκτα) αποτελούνται από (28*365+7)/7 = 1461 εβδομάδες ακριβώς, οι ημερομηνίες πέφτουν στις ίδιες ημέρες της εβδομάδας έπειτα από 28 χρόνια. Αφού λ.χ. τα Χριστούγεννα του 2009 πέφτουν Παρασκευή, Παρασκευή θα πέσουν και τα Χριστούγεννα του 2009+28= 2037, όπως Παρασκευή έπεφταν και το 2009-28=1981. Αυτά βεβαίως με το Ιουλιανό ημερολόγιο, ή τουλάχιστον όσο περιοριζόμαστε στον αιώνα μας και στον περασμένο (διότι κατά τη διάρκειά τους, ακριβέστερα από την 1η Μαρτίου του 1900 ως τις 28 Φεβρουαρίου του 2101, η διαφορά των δύο ημερολογίων είναι σταθερή, πάντοτε 13 ημέρες). Έτσι, αν ξέρουμε ποια σειρά κατέχει στον 28ετή κύκλο ένα δεδομένο έτος, μπορούμε να ξέρουμε τί μέρα πέφτει κάθε ημερομηνία του.

Το 2010 λοιπόν είναι το 14ο έτος του 269ου 28ετούς κύκλου από κτίσεως κόσμου, αφού 7518=268*28+2.

Όλα τα επόμενα στοιχεία του Πασχαλίου, εκτός από τα δύο τελευταία, έχουν να κάνουν με την κινητή ημερομηνία του Πάσχα, εξ ού και το όνομα.
Ο υπολογισμός της ημερομηνίας του Πάσχα βασίζεται στις φάσεις της Σελήνης - το Πάσχα υποτίθεται ότι εορτάζεται την Κυριακή που ακολουθεί την πρώτη πανσέληνο της άνοιξης. Για να μην εξαρτάται όμως ο εορτασμός από αστρονομικές παρατηρήσεις, που θα μπορούσαν και να ποικίλλουν από τόπο σε τόπο, η Εκκλησία χρησιμοποποιεί μια "μέση" Σελήνη, που ακολουθεί τον κανόνα του Μέτωνα, ότι δηλαδή οι φάσεις της επαναλαμβάνονται στις ίδιες ημερομηνίες κάθε 19 χρόνια. Η σειρά του εκάστοτε έτους σ'αυτό το 19ετή κύκλο είναι οι μυστηριώδεις "σελήνης κύκλοι". Π.χ. το 2010 μ.Χ. ή 7518 α.κ.κ. είναι το 13ο του 396ου μετώνειου κύκλου, αφού 7518=19*395+13.

19 χρόνια του Ιουλιανού ημερολογίου περιέχουν 19*365,25=6939,75 ημέρες (φυσικά, στην πράξη περιέχουν είτε 6939, είτε - συχνότερα - 6940 ημέρες, ανάλογα αν περιλαμβάνουν 4 ή 5 δίσεκτα), ενώ 235 μέσοι σεληνιακοί μήνες (το διάστημα από νέα σελήνη σε νέα σελήνη) διαρκούν 6939,69 ημέρες. Οι φάσεις λοιπόν της σελήνης πράγματι επαναλαμβάνονται μετά από 19 χρόνια με μέση διαφορά 0,06 ημερών, δηλαδή ούτε καν μιάμισης ώρας. Αφετέρου, το ημερολογιακό έτος έχει 365 ή 366 ημέρες, ενώ 12 σεληνιακοί μήνες διαρκούν 354,367 ημέρες, δηλαδή χοντρικά 11 μέρες λιγότερο. Αν λοιπόν το 326 μ.Χ., πρώτο έτος εφαρμογής των αποφάσεων της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου για την ημερομηνία του Πάσχα και κατά σύμπτωση πρώτο έτος μετώνειου κύκλου, η εαρινή πανσέληνος έπεφτε στις 2 Απριλίου, το επόμενο έτος θα έπεφτε 22 Μαρτίου, το μεθεπόμενο (όχι 11 Μαρτίου, διότι δεν θα ήταν εαρινή, παρά ένα μήνα αργότερα, δηλαδή) στις 10 Απριλίου και ούτω καθ'εξής - κάθε χρόνο 11 μέρες νωρίτερα, ή, αν αυτό θα την έριχνε πριν από την 21η Μαρτίου, υποτιθέμενη ημέρα της εαρινής ισημερίας, 30-11=19 μέρες αργότερα. Μ΄άλλα λόγια:

σελήνης κύκλοι	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	16	17	18	19
σελήνης θεμέλιον	14	25	6	17	28	9	20	1	12	23	4	15	26	7	18	29	11	22	3
εαρινή πανσέλ.	2/4	22/3	10/4	30/3	18/4	7/4	27/3	15/4	4/4	24/3	12/4	1/4	21/3	9/4	29/3	17/4	5/4	25/3	13/4

Το "σελήνης θεμέλιον" είναι το υπόλοιπο της διαίρεσης του 11κ+3 διά 30, όπου κ οι "σελήνης κύκλοι" του έτους, προσαυξημένο κατά 1 εάν κ=17, 18 ή 19. Υποτίθεται ότι αντιστοιχεί στην ηλικία της Σελήνης (πόσων ημερών είναι το φεγγάρι) στις 2 Απριλίου του έτους (με το Ιουλιανό ημερολόγιο). Αφού, αν στις 2 Απριλίου είχαμε νέα σελήνη (είχε πρωτοεμφανιστεί το βράδυ ο μηνίσκος), θα είχαμε πανσέληνο στις 16 του μηνός, συνάγεται ότι αν αφαιρέσουμε το σελήνης θεμέλιον από τις 16 Απριλίου, θα έχουμε την ημερομηνία της πρώτης εαρινής πανσελήνου. Με μια λεπτομέρεια: αν το σελήνης θεμέλιον είναι 28 ή 29, η αφαίρεση δίνει 19 ή 18 Μαρτίου, που πέφτουν πριν από την εαρινή ισημερία, οπότε δεν πιάνονται και η πρώτη εαρινή πανσέληνος θα πέσει 30 ημέρες αργότερα, στις 18 ή στις 17 Απριλίου αντιστοίχως (όλα αυτά με το Ιουλιανό ημερολόγιο). Αυτή την ημερομηνία της εαρινής πανσελήνου ονομάζει το Πασχάλιο "νομικόν φάσκα", δηλ. Πάσχα των Εβραίων, διότι τότε θα το γιόρταζαν οι Εβραίοι αν ακολουθούσαν την εκκλησιαστική μέθοδο υπολογισμού - πράγμα που δεν συμβαίνει...

Η όλη παρουσίαση είναι κάπως διεστραμμένη. Θα ήταν απλούστερο (και μαθηματικά ισοδύναμο) να πούμε ότι οι σελήνης κύκλοι του έτους Τ μ.Χ. είναι το υπόλοιπο της διαίρεσης του Τ+1 διά 19 και ότι το σελήνης θεμέλιον είναι το υπόλοιπο της διαίρεσης του 11πλάσιου των σελήνης κύκλων διά 30. Όμως... δεν τα γράφει έτσι το πατροπαράδοτο Πασχάλιο!

Το Άγιον Πάσχα είναι η πρώτη Κυριακή μετά την εαρινή πανσέληνο - μ'άλλα λόγια, αν το "νομικόν φάσκα" πέφτει Κυριακή, η επόμενη Κυριακή. Λατίνων Πάσχα είναι η ημερομηνία του Πάσχα όπως την υπολογίζουν οι Δυτικές Εκκλησίες - με μια διορθωμένη μέθοδο που παρακολουθεί πολύ καλύτερα την πραγματική ισημερία αλλά και τις φάσεις της πραγματικής Σελήνης.

Τα υπόλοιπα είναι εύκολα. Κρεωφαγίας ημέραι είναι οι ημέρες από τα Χριστούγεννα (συμπεριλαμβανόμενα) μέχρι την Κυριακή της Αποκριάς (συμπεριλαμβανόμενη), οχτώ εβδομάδες πριν από το Πάσχα. Το Τριώδιον άρχεται, αρχίζει δηλαδή να διαβάζεται στις εκκλησίες (γιατί, για όσους δεν το ξέρουν, είναι εκκλησιαστικό βιβλίο) δυο βδομάδες πριν από την Κυριακή της Αποκριάς, ενώ η Μεγάλη Σαρακοστή αρχίζει την Καθαρή Δευτέρα, 48 ημέρες πριν από το Πάσχα. H γιορτή της Αναλήψεως γιορτάζεται την 40ή ημέρα από (δηλ. 39 ημέρες μετά) το Πάσχα, πάντοτε Πέμπτη, η δε της Πεντηκοστής άλλες δέκα μέρες πιο ύστερα, όπως δείχνει και το όνομά της. Άλλη μια βδομάδα μετά έρχεται η Κυριακή των Αγίων Πάντων, από την επομένη της οποίας και μέχρι τις 28 Ιουνίου, παραμονή της εορτής των Αγίων Αποστόλων, διαρκεί η νηστεία των Αγίων Αποστόλων, που... κανείς δεν τηρεί.

Οι δύο τελευταίες εγγραφές του Πασχαλίου είναι σαφές τι σημαίνουν: μας πληροφορούν τι μέρα της εβδομάδας πέφτει η γιορτή των Αγ. Αποστόλων (29 Ιουνίου) και η παραμονή των Χριστουγέννων.

Σημειωτέον ότι όλες οι ημερομηνίες του Πασχαλίου του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Ελλαδικής Εκκλησίας δίνονται με το γρηγοριανό (νέο) ημερολόγιο, έστω και αν υπολογίζονται (για τις κινητές) με το ιουλιανό (παλιό). Καθώς η διαφορά των δύο ημερολογίων έχει φτάσει τις 13 ημέρες τον 20ό και 21ο αιώνα, το αποτέλεσμα είναι ότι συχνά η Κυριακή των Αγίων Πάντων πέφτει μετά την ημέρα των Αγίων Αποστόλων, οπότε η νηστεία τους διαρκεί ημέρες 0 (!), πράγμα που δεν μπορούσε να συμβεί με το παλιό ημερολόγιο. Πράγματι, με το παλιό ημερολόγιο το Πάσχα μπορούσε να πέσει από 22 Μαρτίου ως 25 Απριλίου, οπότε και η Κυριακή των Αγ. Πάντων έπεφτε το αργότερο στις 20 Ιουνίου, ενώ με το μεσοβέζικο σύστημα του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Ελλαδικής Εκκλησίας, το Πάσχα πέφτει από 4 Απριλίου (όπως το 2010) ως 8 Μαΐου (όπως το 1983), ανατρέποντας όλη την καθιερωμένη τάξη του λειτουργικού έτους. Σ'αυτό έχουν το δίκιο τους οι παλαιοημερολογίτες - αλλά φυσικά, αυτό που έπρεπε να κάνουν οι Ορθόδοξες εκκλησίες ήταν να δεχτούν και στο Πασχάλιο τη γρηγοριανή μεταρρύθμιση!

Γεύση ολλανδικής δικαιοσύνης

2009-09-09T14:25:00.000-07:00

Η φωτογραφία είναι από τον κατάλογο τουριστικού καφεζυθεστιατορίου της κεντρικής πλατείας του Ντελφτ, κοντά στη Χάγη της Ολλανδίας. Οι γαλλομαθείς ή ισπανομαθείς αναγνώστες θα απορήσουν με το déjeuner tribunaux ή almuerzo tribunales, ήτοι "γεύμα δικαστήρια". Δεν πρόκειται για ιδιοτυπία της τοπικής κουζίνας: απλούστατα, gerecht στα ολλανδικά θα πει και δικαστήριο και έδεσμα...

Ο ΝΕΟΣ ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ

2008-11-20T07:26:00.000-08:00

Αν πιστέψουμε την ιστοσελίδα http://commons.wikimedia.org/wiki/Image:Information_Assurance.png (μοιάζει αξιόπιστη, αλλά στο Διαδίκτυο ποτέ δεν ξέρεις τί γίνεται...) ΑΥΤΗ η εικόνα είναι το έμβλημα της υπηρεσίας διασφάλισης πληροφοριών του Πενταγώνου. Μάλλον θα έπαιζε πολύ Doom ή Dungeons&Dragons αυτός που τη σχεδίασε...

2008-11-15T02:58:00.000-08:00

Εξ αφορμής των πρόσφατων ελληνοαρμενικών επεισοδίων στα Ιεροσόλυμα, σκέφτηκα να αναρτήσω ολόκληρο ένα σχετικό άρθρο της Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαίδειας, στη διασκεδαστική του (πια) καθαρεύουσα (με μικρές διορθώσεις στη στίξη και φυσικά χωρίς πνεύματα, περισπωμένες και υπογεγραμμένες.

Για όσους βαριούνται να το διαβάσουν ολόκληρο, το πιο νόστιμο σημείο βρίσκεται εδώ

Άγιον Φως. Η περίφημος τελετή του Αγίου Φωτός γίνεται την πρωίαν του Μ. Σαββάτου εις τον Ναόν της Αναστάσεως εις ανάμνησιν του Αγγέλου, όστις απεκύλισε τον λίθον και ούτινος «ην η ιδέα ώσπερ αστραπή». Την ημέραν εκείνην όλη η πόλις και τα περίχωρα σβύνει κάθε φως και κάθε πυρ, αναμένουσα ν’ανάψη από των κηρίων τα οποία θα φέρει έκαστος από τον Ναόν αναμμένα. Ήδη ο ναός είναι σκοτεινός. Έλληνες, Λατίνοι, Αρμένιοι, Κόπται έχουν σβύσει κηρία και λυχνίας των παρεκκλησίων των εν τω Ναώ, όστις ενωρίς ήτο κατάμεστος εκκλησιάσματος, ιδίως ιθαγενών ορθοδόξων, κραυγαζόντων ρυθμικώς διάφορα επιφωνήματα εις τιμήν του Πατριάρχου, του Μοναστηρίου, της Ορθοδοξίας, και εις ύβριν των Αρμενίων. Είναι μία από τας ασχημοτέρας επιδείξεις της θρησκοληψίας όχλου βαρβάρου.

Την 11 πρ. μ. αι στρατιωτικαί αρχαί μετά των δραγομάνων (διερμηνέων) του Ορθοδόξου και του Αρμενικού πατριαρχείου και ο αρχιθυρωρός του ναού, όστις από του 12ου αιώνος ανήκει εις την ιδίαν αραβικήν οικογένειαν, σφραγίζουν διά της σφραγίδος τούτου την θύραν του Κουβουκλίου (ίδε Άγιος Τάφος) τετράκις, παραλαμβάνοντες τον προς τούτο κηρόν και την ταινίαν από τον ορθόδοξον δραγομάνον, τούτο δε εις ανάμνησιν του γραφικού «ησφαλίσαντο τον τάφον σφραγίσαντες τον λίθον μετά της κουστωδίας». Εννοείται ότι ισχυρά στρατιωτική δύναμις τηρεί την τάξιν. Ο Πατριάρχης μεταβαίνει εις το Άγ. Βήμα του Καθολικού μετά των αρχιερέων και όλων των Αδελφών και εκεί προσέρχονται εις Αρχιερεύς Αρμένιος μετά δύο ιερέων και του δραγομάνου, δύο κληρικοί Κόπται και δύο Συριάνοι και ασπάζονται την δεξιάν του Πατριάρχου, τούτο δε σύμφωνα με τον ορισμόν του Σαλλάχ-εδ-Διν. Κατόπιν 12 ιερείς μετά 4 διακόνων ενδύονται στολάς λευκάς καθώς και ο Πατριάρχης δια την λιτανείαν. Προηγούνται δώδεκα λάβαρα εικονίζοντα τα πάθη και την ανάστασιν, τα εξαπτέρυγα, ο σταυρός, οι ιερείς και οι διάκονοι, ων δύο φέρουσι τους μασαλλάδες, ήτοι πυρσούς καταλήγοντας εις σφαίρας κενάς και διατρήτους διά την διανομήν του αγίου φωτός, και τελευταίος βαδίζει ο Πατριάρχης. Η πομπή εκκινεί εκ της Ωραίας Πύλης του Καθολικού. Φθάσαντες ενώπιον του Κουβουκλίου λιτανεύουσι τρις περί αυτό ψάλλοντες διάφορα κατάλληλα τροπάρια και κατόπιν τον λυχνικόν ύμνον «Φως ιλαρόν».
Μεθ’ό οι μεν άλλοι κληρικοί επιστρέφουν εις το Καθολικόν, ο δε Πατριάρχης απεκδύεται τα αρχιερατικά άμφια και μένει μετά του λευκού στιχαρίου, της ζώνης και του επιγονατίου (ρομφαίας). Υπαινίσσεται τον άγγελον, όστις εκάθησεν επάνω της εισόδου και εκύλισε τον λίθον. Ο δραγομάνος αποσφραγίζει την είσοδον του Κουβουκλίου, το οποίον έχει εντός δύο πολύ στενόχωρα διαμερίσματα. Εις το πρώτον σταματά εισελθών ο Αρμένιος Αρχιερεύς μεθ’ ενός μασαλλά, παρ’ αυτώ δε και ο ημέτερος δραγουμάνος, εις δε το ενδότερον, όπου και ο Τάφος, εισδύει ο Πατριάρχης μετά δύο αργυρών μασαλλάδων. Εκεί γονατίζει και προσεύχεται. Η θύρα του Κουβουκλίου εκλείσθη και πάλιν. Ο Πατριάρχης προσευχηθείς ανάπτει το φως και μεταδίδει αυτό διά της ωοειδούς οπής η οποία είναι ανοιγμένη εις το μαρμάρινον τείχωμα του Κουβουκλίου• το ίδιον κάμνει προς τους ιδικούς του, μεταλαβών παρά του Πατριάρχου, και ο Αρμένιος Αρχιερεύς. Ακαριαίως ο ναός πληρούται από θάλασσαν φλογών. Διότι κάθε προσκυνητής κρατεί τουλάχιστον μίαν δεσμίδα εκ 32 κηρίων μικρών. Είναι δε τόσος ο φανατισμός, ώστε νομίζεται ότι το φως αυτό φωτίζει, αλλά δεν καίει, και δι’ αυτό το πλησιάζουν εις το στήθος των, περιλούουν δι’ αυτού τον πώγωνα και βαπτίζουν εις την φλόγα την χείρα. Εννοείται ότι τας κινήσεις αυτάς κάμνουν ακαριαίως, ότε ο ιδρώς δυσχεραίνει την καύσιν. Ουδείς τολμά επί εν λεπτόν να κρατήσει την χείρα εις την φλόγα, ή τον πώγωνα. Βλέπει κανείς εδώ το ψυχολογικόν φαινόμενον του δισυνθέτου της συνειδήσεως. Τον πυρσόν του Πατριάρχου αρπάζει κληρικός και μεταφέρει αυτόν εις το Άγιον Βήμα του Καθολικού, όθεν μεταδίδεται εις τους εκεί, και κατόπιν εξέρχεται και ο ίδιος, κρατών δέσμην κηρίων ανημμένων.

Καθ’εαυτήν η τελετή είναι μία ωραία, θεατρική αναποφεύκτως, αναπαράστασις συμβολική της Αναστάσεως. Δυστυχώς την ασχημίζει ο βάρβαρος φανατισμός του λαού, και έτι δυστυχέστερον, ότι η εκκλησία αφήνει και υποκαίει την δεισιδαιμονίαν αντί στεντωρείως να φωνάξει ότι δεν πρόκειται περί θαύματος. Αυτός ο Πατριάρχης Χρύσανθος (1680), σπουδάσας αστρονομίαν παρά τω Cassini εν Παρισίοις, γράφων παραινετικήν προς επίσκεψιν των Αγ. Τόπων («Εγχειρίδιον περί της κατ’ εξοχήν υπεροχής της Αγ. Πόλεως Ιερουσαλήμ και του αγ. και ζωοδόχου Τάφου του Κυρίου κλπ.», Ιερουσαλήμ 1728) παρεκφεύγει να δηλώσει κατηγορηματικώς την σκηνοθεσίαν. Το ίδιον κάμνει δυστυχώς και ο Ιορδάνου Τιμόθεος («Εκατονταετηρίς του Παν. Ναού της Αναστάσεως 1810-1910», Ιεροσόλυμα 1910, σελ. 117). Και αι ασχημίαι δεν περιορίζονται εις την τελετήν. Όσοι έζησαν εις την Ανατολήν μεταξύ Αρμενίων θα παρετήρησαν ότι όταν εις οικίαν ή γραφείον αρμενικόν εισέλθει επισκέπτης ορθόδοξος και προσφέρουν τον απαραίτητον καφέν, ο υπηρέτης φέρει τα κύπελλα κενά, και ενώπιον του επισκέπτου κενώνει τον καφέν, πρώτος δε ροφά ο αρμένιος οικοδεσπότης. Τούτο το κάμνει διά να δείξει ότι ο καφές δεν εμολύνθη με «περιττώματα ανθρώπινα». Η παράδοσις λέγει ότι εις τα 1530 επί Πατριάρχου Σωφρονίου, οι Αρμένιοι διά ραδιουργιών εις το Διβάνιον κατώρθωσαν να αποκλείσουν τους ορθοδόξους έξω εις την Αγίαν Αυλήν, αξιούντες αυτοί να «κατεβάσουν το άγιον φως». Εν περιπτώσει αποτυχίας είχον αναλάβει την υποχρέωσιν να «γευθούν περιττωμάτων». Αλλά το άγιον φως όχι μόνον δεν κατήλθεν εις τας επικλήσεις των, αλλά και διαρρήξαν την κλειστήν Πύλην της μεγάλην εισόδου του Ναού επεφάνη εις τους ενώπιον αυτής αποκλεισμένους ορθοδόξους. Τότε εις εμίρης επίστευσε και έξαλλος εζήτησε παρά του Πατριάρχου να βαπτισθεί. Αλλ’ οι άλλοι παρόντες μουσουλμάνοι τον έσφαξαν αυτοστιγμεί και τον έκαυσαν εις την αγίαν αυλήν, το σκήνος δε του εμίρου δεικνύεται ακόμη εις την εν Ιερουσαλήμ γυναικείαν μονήν της μεγάλης Παναγίας. Οι ορθόδοξοι εξετέλεσαν βιαίως την ποινήν των Αρμενίων, έκτοτε δε οι Αρμένιοι επιζητούν ν’ανταποδόσουν το βδέλυγμα. Όταν δε προσκυνητής επισκέπτεται τον ναόν δεικνύουν εις αυτόν ένα των κιόνων της αριστεράς παραστάδος της Πύλης φέροντα μελανήν σχισμήν. Δι’ αυτής εξέλαμψε το Άγιον Φως αναζητούν τους ορθοδόξους.

Πότε εθεμελιώθη η τελετή αυτή δεν γνωρίζομεν ακριβώς. Γνωρίζομεν ότι τω 1033 ο επίσκοπος Ορλεάνης τυχών εις Ιεροσόλυμα κατά την τελετήν του Αγ. Φωτός ηγόρασε την λυχνίαν παρά του Πατριάρχου αντί λίτρας χρυσού (Raoul Glaper, Hist. IV). Επίσης εις τον ορισμόν του Σαλλάχ-εδ-Διν επιδικάζοντος τα προσκυνήματα εις τους Έλληνας (1188) αναγράφεται ότι «ο Πατριάρχης των Ελλήνων θα είναι ο κύριος του Καμαμέ (Ναού Αγ. Τάφου) και αυτός εκ του τάφου του Ικάς θα λαμβάνη το άγιον φως και θα το διανέμη εις τους Ναζωραίους (χριστιανούς)». Εις τα 1482 έστειλεν εις Ιεροσόλυμα μεγιστάνα ίνα επιβλέψει, ώστε να είναι απόλυτος κύριος του Ναού της Αναστάσεως ο Πατριάρχης των ρωμαίων και να τελούν ελευθέρως την εορτήν του Αγίου Φωτός (Welter-Besant, History of Jerusalem, σελ. 494).

Ο σοφός Αδ. Κοραής εις τον Γ΄ τόμον των «Ατάκτων» του δημοσιεύει πραγματείαν μακράν περί τούτου. Υπενθυμίζει ότι παρ’ αρχαίοις Έλλησιν έσχομεν ανάλογα μυθεύματα, οι δε ειδωλολάτραι και μέχρι του 5ου μ. Χρ. αιώνος επίστευον εις παρόμοια εθνικά θαύματα. Οι χριστιανοί πατέρες ουδέν αναφέρουσι μέχρι του 9ου αιώνος μ. Χ. Τότε το πρώτον αναφέρεται, αλλ’ ως αρχαιότερον έθιμον, υπό τινος Βενεδικτίνου Βερνάρδου, όστις το 870 επισκεφθείς την Ιερουσαλήμ, διηγείτο παλινοστήσας ότι είδε την τελετήν του Αγ. Φωτός, ήτις τελείται κατά το Μ. Σάββατον (Beckmann, Litteratur der ältere. Reisbeschreib. II S. 517-520). Αλλ’ ο ολίγον προγενέστερος Φώτιος ουδέν λέγει, ούτε οι άλλοι συγγράψαντες προσκυνηταί ή Πατέρες, ενώ τόσα άλλα λέγουν περί των εκεί θαυμασίων. Φαίνεται ότι η στενή φιλία του Καρόλου Μάγνου μετά του Ααρούν Ελ Ρασήδ, χάρις εις την οποίαν όχι μόνον παρεδόθησαν τα προσκυνήματα εις τους Φράγκους αλλά και μεγίστας δωρεάς και ευκολίας έκαμεν ο Κάρολος, έφερεν εις υλικήν ακμήν τους Φράγκους μοναχούς. Αποθανόντος όμως του μεν Καλίφου τω 809, του δε Καρόλου το 814, η θέσις των καλογήρων οικονομικώς επεδεινώθη και τότε θα εφευρέθη το προσοδοφόρον θαύμα. Διότι ο σουλτάνος της Αιγύπτου και κύριος της Παλαιστίνης Χάκιμ Μπαμρ ιλλάχ μαθών το θαύμα ηγανάκτησε και διέταξε την κατασκαφήν του Ναού (I. L. Moshem, De lumin. Sanct. Sepulcr. XII, σελ. 261).Έπειτα είναι γνωστόν ότι εις τα 569 η αγία Radegonde έκτισεν εις το Poitiers γυναικείον μοναστήριον, εις ό απεσύρθη ζώντος του συζύγου της Clotaire. Έφερε λείψανα αγίων εξ Ανατολής, έλαβε δε τίμιον ξύλον από τον αδελφοκτόνον βασιλέα Ιουστίνον Β΄ της Ιταλίας. Επ’ αυτής εμφανίζεται το πρώτον θαύμα «αγίου Φωτός». Την Μ. Παρασκευήν εγέμισεν η εκκλησία της από φως μυστηριώδες. Το εν Ιεροσολύμοις φως εμφανίζεται επί Φραγκοκρατίας των Προσκυνημάτων. Ο Moshem αναφέρει ότι επί τινος βιβλίου ο ιδιοκτήτης είχε γραμμένα «οι αναγινώκοντες εύχεσθε καμοί τω ταπεινώ Βαρθολομαίω των από Βριτζιάνου (πόλις της Ιταλίας) ίνα επιτύχω της άνω κληρουχίας των δικαίων. Αμήν, Θεού ευδοκούντος δεύτερον απήλθον εις Ιερουσαλήμ, το μεν πρώτον το 1158, το δε δεύτερον το 1668 [sic!], όταν και την παρούσαν βίβλον ηγόρασα. Και αναξίου όντος μου είδα το άγιον φως τω μεγάλω Σαββάτω• ήλθον ώρα ενάτη εκείσε εις τον άγιον τάφον του Χριστού.» Μετ’ αυτόν ο Willebrandus ab Oldenburg είδεν εις Ιεροσόλυμα το άγιον φως τω 1211 (Σύμμικτα Αλλαντίου, Μέρ. Α, σελ. 152-152). Έκτοτε έχομεν πηγάς μαρτυρίας περί της εορτής.Ο Κοραής συμπεραίνει ότι επί Σαλλάχ-εδ-Διν παραλαβόντες τα προσκυνήματα παρελάβομεν και την προσοδοφόρον εορτήν εισαχθείσαν εις Ιεροσόλυμα από το Poitiers. Όταν δε έγινεν υπό του Πάπα Γρηγορίου η μεταρρύθμισις του ημερολογίου (1582) και το Πάσχα των Ορθοδόξων δεν συνέπιπτε πλέον μετά του λατινικού Πάσχα, τότε οι Λατίνοι διετείνοντο ότι το άγιον φως όταν το ετέλουν εκείνοι ήτο αληθινά ουρανοπετές, αλλ’ ημείς εορτάζοντες ημέραν διάφορον από την θεσπισθείσαν υπό του Αγ. Πατρός ανάπτομεν «φως ψευδές». Αλλ’ ο θρησκόληπτος Χριστόφορος ο Άγγελος («Εγχειρίδιον κλπ.» σελ. 818) διαμαρτύρεται λέγων: «Γίνεται δε το θαύμα κατά τον αριθμόν του παλαιού Πάσχατος και ουδαμώς κατά τον αριθμόν του νέου Πάσχατος». Εδοκίμασαν οι Έλληνες ποτέ, από του νυν είκοσι έτη πρότερον ποιήσαι το Πάσχα κατά τον νέον αριθμόν, αλλ’ ουδαμώς εξήρχοντο τα νεκρά σώματα κατά τον νέον αριθμόν• και άλλως το άγιον φως ουκ ήλθε κατά τον νέον αριθμόν, ως έθος εστίν έρχεσθαι κατ’ έτος επί του αγίου τάφου του Χριστού κατά τον παλαιόν αριθμόν του Πάσχατος. Τότε οι Έλληνες περιέμειναν έως του παλαιού αριθμού του Πάσχατος και ήλθε το άγιον φως, και η γη ανέδωκε και έκβαλε τα νεκρά σώματα ως είωθε κατ’ έτος. Και τότε οι Έλληνες εποίησαν το Πάσχα λέγοντες «ιδού ο Θεός δείκνυσιν ημίν το αληθινόν Πάσχα και ου μέλλει ημίν περί σοφίας ανθρώπων». Η ειρωνεία είναι αρκετά δηκτική, διότι οι Λατίνοι συχνά μας κατηγορούσι διά την τελετήν αυτήν του Αγίου φωτός. Είναι δώρημα των Σταυροφοριών. Νομίζομεν όμως οι κληρικοί μας είχον ηθικήν υποχρέωσιν να ενεργήσουν μετά ευθαρσούς χρηστότητος, ώστε η εορτή να διατηρηθεί μεν, αλλά να απαλλαγεί από τον θεοκαπηλικόν της χαρακτήρα.

Ταιριαστός τίτλος

2008-09-02T04:06:00.000-07:00

Πιο ταιριαστός τίτλος δεν μπορούσε να γίνει...

(Για όσους δεν ξέρουν αγγλικά, "The complete idiot's guide" σημαίνει "Οδηγός του τέλειου ηλίθιου")

H τρέλα δεν πάει στα βουνά...

2008-05-27T09:36:00.000-07:00

Δεν είναι ακριβώς καινούργιο, αλλά τώρα το έμαθα. Δύο Σλαβομακεδόνες επιστήμονες ισχυρίζονται ούτε λίγο ούτε πολύ ότι το μεσαίο κείμενο της Στήλης της Ροζέτας είναι ... αρχαία Μακεδονικά, στα οποία αναγνωρίζουν πλείστα όσα στοιχεία της γλώσσας τους.

Δεν κοροϊδεύω, ούτε είναι πρωταπριλιάτικο: κοιτάξτε εδώ

Παρελθοντικά μεγαλεία

2008-05-26T08:37:00.001-07:00

Ο εικονιζόμενος τοματοπολτός πουλιέται στα σουπερμάρκετ Delhaize του Βελγίου. Όχι, δεν είναι πολυκαιρισμένες οι τομάτες - είναι περασμένες από πασπουρέ ή τουλοπάνι!
Αυτόματη μετάφραση, θα πεί κανείς - αλλά από άνθρωπο (μηχάνημα;) που ήξερε ότι εδώ, το επίθετο που βρήκε στο λεξικό ήθελε ονομαστική πληθυντικού θηλυκού γένους...

Σκέφτηκα όταν θα ήταν πολύ αστείο αν κυκλοφορούσε με την ίδια συσκευασία και στην Ελλάδα, αλλά απογοητεύτηκα όταν πληροφορήθηκα ότι τελικά κυκλοφορεί διορθωμένος ως "Ελαφρά συμπυκνωμένος χυμός τομάτας", όπως φαίνεται εδώ. Κάποιος τους το σφύριξε φαίνεται, και τα κουτιά με τους παρελθοντικούς χυμούς τα διαθέτουν μόνο στο εξωτερικό...

Σημειωτέον ότι και η αγγλική ονομασία του προϊόντος, από sifted tomatoes (κυριολ. "κοσκινισμένες τομάτες", κατά λέξη μετάφραση του ολλανδικού) διορθώθηκε σε tomato purée. Το πρόβλημα δηλαδή είναι ευρύτερο.

Έχω άδικο να είμαι εσπεραντιστής;

Μακεδονικά

2008-04-07T01:33:00.001-07:00

ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ εκπομπή του Αλέξη Παπαχελά, με πολλά ενδιαφέροντα και πολλά κουφά, σε δύο μέρη. ΔΕΙΤΕ ΤΗΝ!
Μέρος Α΄
Μέρος Β΄

Λατίνων Πάσχα

2008-03-25T09:12:00.000-07:00

Τα παρακάτω είναι γραμμένα, με πολύ περισσότερες λεπτομέρειες μάλιστα, σε πλήθος έντυπες και ηλεκτρονικές σελίδες, αλλά πάντα κάποιος βρίσκεται να εκφράσει την απορία:
"Καλά, γιατί οι καθολικοί γιορτάζουν το Πάσχα πριν από εμάς;"

Με δυο λόγια, η απάντηση είναι η εξής:
Σύμφωνα με τα Ευαγγέλια, ο Χριστός σταυρώθηκε την ημέρα του εβραϊκού Πάσχα, που έπεφτε Παρασκευή εκείνη τη χρονιά, και αναστήθηκε τα ξημερώματα της επόμενης Κυριακής. Γι'αυτό το λόγο καθιερώθηκε από παλιά και επικυρώθηκε από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο η συνήθεια να εορτάζεται το χριστιανικό Πάσχα την Κυριακή που ακολουθεί το εβραϊκό. Η ημερομηνία εορτασμού όμως του εβραϊκού Πάσχα εξαρτάται από τις φάσεις της Σελήνης, και συγκεκριμένα συμπίπτει με την πρώτη πανσέληνο της άνοιξης. Για να μην εξαρτάται λοιπόν η μεγαλύτερη γιορτή της χριστιανωσύνης από αστρονομικές παρατηρήσεις, διαμορφώθηκε ένας κανόνας υπολογισμού της ημερομηνίας της εαρινής πανσελήνου που βασίζεται σε δύο παραδοχές:

ότι η άνοιξη αρχίζει στις 21 Μαρτίου του ιουλιανού ημερολογίου, και
ότι 19 ιουλιανά έτη ισοδυναμούν ακριβώς με 235 σεληνιακούς μήνες, ώστε οι φάσεις της σελήνης να επανέρχονται στις ίδιες ιουλιανές ημερομηνίες κάθε 19 χρόνια.

Οι δύο αυτές παραδοχές δεν είναι τελείως ακριβείς. Η πρώτη ενέχει σφάλμα μιας ημέρας κάθε 128 χρόνια, η δε δεύτερη μιας ημέρας κάθε 300 χρόνια. Στα 1700 σχεδόν χρόνια που έχουν περάσει από τον καιρό του Μ. κωνσταντίνου, έχει λοιπόν συσσωρευθεί σφάλμα 13 ημερών ως προς την άνοιξη (η οποία αρχίζει στις 8 Μαρτίου του ιουλιανού ημερολογίου) και 5 ημερών ως προς την ακριβή ημερομηνία των φάσεων της σελήνης!
Τα σφάλματα αυτά τα διόρθωσε ο Πάπας Γρηγόριος ΙΓ΄ το 1583 για τους Ρωμαιοκαθολικούς (γρηγοριανό ημερολόγιο), και ακολούθησαν σιγά-σιγά και οι προτεσταντικές εκκλησίες. Οι ορθόδοξες εκκλησίες όμως δεν ακολούθησαν τη μεταρρύθμιση αυτή (η οποία, η αλήθεια να λέγεται, επέφερε το ...ανορθόδοξο αποτέλεσμα να εορτάζεται το Πάσχα μερικές φορές και πριν από το εβραϊκό), και έτσι:

αν η πρώτη εαρινή πανσέληνος πέφτει ανάμεσα στις 21 Μαρτίου του γρηγοριανού και στις 21 Μαρτίου του ιουλιανού ημερολογίου, οι ορθόδοξες εκκλησίες δεν την υπολογίζουν ως πασχαλινή και περιμένουν την επόμενη, με αποτέλεσμα να γιορτάζουν το Πάσχα πέντε (!) εβδομάδες μετά τους Δυτικούς·
αν η πρώτη εαρινή πανσέληνος πέφτει μετά τις 21 Μαρτίου του ιουλιανού ημερολογίου, όλοι οι Χριστιανοί αυτήν υπολογίζουν ως πασχαλινή, λόγω όμως του σφάλματος των 5 ημερών, οι Ορόδοξοι συχνά χάνουν μια Κυριακή και γιορτάζουν το Πάσχα μία εβδομάδα μετά τους Δυτικούς.
Αν βεβαίως η πανσέληνος πέφτει Κυριακή ή Δευτέρα, τότε παρά το σφάλμα των 5 ημερών, όλοι οι Χριστιανοί συνεορτάζουν το Πάσχα την αμέσως επόμενη Κυριακή.

Υπό την πίεση του κράτους, πολλές ορθόδοξες εκκλησίες - και η Ελλαδική, το 1924 - υιοθέτησαν το γρηγοριανό ημερολόγιο για τον υπολογισμό των ακίνητων εορτών. Όλες όμως ανεξαιρέτως εξακολουθούν να υπολογίζουν τις κινητές εορτές με το ιουλιανό ημερολόγιο, εξ ού και η διαφορά με τους Δυτικούς που παρατηρείται λ.χ. φέτος.

Ευρωπαϊκή Τουρκία;

2008-02-04T03:05:00.000-08:00

Το να διαπραγματεύεται η Τουρκία την προσχώρησή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σαν να ζητάει το Ισραήλ να μπει στον Αραβικό Σύνδεσμο, με το σκεπτικό ότι το 1/4 του πληθυσμού του αποτελείται από Άραβες.

Ο Χριστός και οι Έλληνες

2008-01-19T07:34:00.000-08:00

Μ΄ αυτό τον τίτλο αναφέρεται σε παλιά (ίσως και σε σημερινά, δεν ξέρω) ελληνικά βιβλία θρησκευτικών ότι κάποτε είπαν στο Χριστό ότι Έλληνες ζητούν να τον δουν, κι εκείνος απάντησε "Έφτασε η ώρα να δοξαστεί ο Υιός του Ανθρώπου." Δεν το έλεγαν αυτολεξεί, αλλά το συμπέρασμα που έβγαινε ήταν ότι ακόμη και ο Θεάνθρωπος το θεωρούσε δόξα και τιμή του να ενδιαφέρονται γι΄αυτόν οι Έλληνες!

Πρόκειται βεβαίως για ανοησία. Ιδού τί λέει το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, κεφ. ΙΒ΄, στ. 20-33:

"Ἦσαν δὲ Ἕλληνές τινες ἐκ τῶν ἀναβαινόντων ἵνα προσκυνήσωσιν ἐν τῇ ἑορτῇ· οὗτοι οὖν [...] ἠρώτων [τον Φίλιππον] λέγοντες· κύριε, θέλομεν τὸν Ἰησοῦν ἰδεῖν. [...] ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκρίνεται αὐτοῖς λέγων· ἐλήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου. ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ ὁ κόκκος τοῦ σίτου πεσὼν εἰς τὴν γῆν ἀποθάνῃ, αὐτὸς μόνος μένει· ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, πολὺν καρπὸν φέρει. ὁ φιλῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἀπολλύει αὐτήν, καὶ ὁ μισῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ εἰς ζωὴν αἰώνιον φυλάξει αὐτήν. ἐὰν ἐμοί διακονῇ τις, ἐμοὶ ἀκολουθείτω, καὶ ὅπου εἰμὶ ἐγὼ, ἐκεῖ καὶ ὁ διάκονος ὁ ἐμὸς ἔσται· καὶ ἐάν τις ἐμοὶ διακονῇ, τιμήσει αὐτὸν ὁ πατήρ. Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται, καὶ τί εἴπω; Πάτερ, σῶσόν με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης; ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἦλθον εἰς τὴν ὥραν ταύτην. Πάτερ, δόξασόν σου τὸ ὄνομα. [...] νῦν κρίσις ἐστὶ τοῦ κόσμου τούτου, νῦν ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται ἔξω· κἀγὼ ἐὰν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. τοῦτο δὲ ἔλεγεν σημαίνων ποίῳ θανάτῳ ἤμελλεν ἀποθνήσκειν. "

Μ' άλλα λόγια:

Πρώτον, οι "Έλληνες" δεν είναι Έλληνες, παρά ελληνόφωνοι Εβραίοι της διασποράς, "εκ των αναβαινόντων [στην Ιερουσαλήμ] ίνα προσκυνήσωσιν εν τη εορτή [του Πάσχα - όλο το κεφ. ΙΒ΄ εκτυλίσσεται "προ εξ ημερών του πάσχα", βλ. στ. 1]".

Δεύτερον και σπουδαιότερο, τα λόγια του Χριστού, παρόλο που εμφανίζονται ως απάντηση στην είδηση ότι οι "Έλληνες" ζητούν να τον δούν, δεν έχουν άμεση σχέση μ΄αυτήν: η φράση "ελήλυθεν η ώρα ίνα δοξασθή" αναφέρεται σαφώς στα Πάθη του Χριστού, τα οποία αυτός αρχίζει τότε να προαναγγέλλει δια μακρών.

Μακεδονική υστερία

2007-11-06T05:05:00.000-08:00

Ο Αλέξανδρος ο Μέγας ήταν εξίσου Έλληνας, όσο και ο Μέγας Ναπολέων ήταν Γάλλος.

Σκεφτείτε λίγο αυτό που μόλις διαβάσατε· έχει περισσότερο βάθος απ' ό,τι φαίνεται με την πρώτη ματιά.

ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ

2007-10-22T05:45:00.000-07:00

Μια απορία που μου λύθηκε σχεδόν αμέσως - αλλά ήμουν πια τελειόφοιτος Λυκείου! - ανέκυψε επί δικατορίας, όταν το Υπουργείο Παιδείας αποφάσισε να μας ~~κάνει κλύσμα~~ δώσει την ευκαιρία να θαυμάσουμε λίγον Όμηρο στο πρωτότυπο, χρησιμοποιώντας προπολεμικά σχολικά βιβλία του αείμνηστου ΟΕΣΒ.

Στο α της Οδύσσειας διαβάζαμε τους εξής στίχους:

         ἀλλὰ Ποσειδάων γαιήοχος ἀσκελὲς αἰεὶ
   Κύκλωπος κεχόλωται, ὃν ὀφθαλμοῦ ἀλάωσεν,
70     ἀντίθεον Πολύφημον, ὅου κράτος ἐστὶ μέγιστον
         πᾶσιν Κυκλώπεσσι·
         ἐκ τοῦ δὴ Ὀδυσῆα Ποσειδάων ἐνοσίχθων
75     οὔ τι κατακτείνει, πλάζει δ᾽ ἀπὸ πατρίδος αἴης.

οπότε ανέκυπτε η εύλογη απορία, τί διάβολο συνέβαινε με την αρίθμηση: είχε καταστραφεί ο πάπυρος και έλειπαν κάποιοι στίχοι; αλλά πάλι, ένα μόνο αρχαίο χειρόγραφο της Οδύσσειας υπήρχε;

Την απάντηση μας την έδινε - για όσους το είχαν κρατήσει - το βιβλίο της Α΄Γυμνασίου (γαίαν έχοι ελαφράν ο Παπανούτσος με τη μεταρρύθμισή του!), όπου βρισκόταν μεταφρασμένη στα νέα ελληνικά και βεβαίως αλογόκριτη ολόκληρη η Οδύσσεια. Ιδού τί είχαν κρίνει ακατάλληλο για τελειοφοίτους Λυκείου το μεταξικό και το χουντικό Υπουργείο Παιδείας:

    Ο Ποσειδώνας είν’ ο θεός, της γης ο περιζώστης,
   που πάθος του έχει ανέσβεστο, τι χάλασε το μάτι
   του ισόθεου του Πολύφημου, του πρώτου των Κυκλώπων
   στη δύναμη· της Θόωσας είναι παιδί, της νύφης,
   κόρης του Φόρκυνα, άρχοντα του ατρύγητου πελάγου,
   που ο Ποσειδώνας σε βαθειές σπηλιές αγκάλιασέ την.
   Από τα τότε ο σαλευτής της γής ο Ποσειδώνας
   κι αν δεν τονε θανάτωσε, μα τον πλανάει στα ξένα.

(Για να είμαι απόλυτα ακριβής, τα παραπάνω είναι από τη μετάφραση του Εφταλιώτη. Του Σιδέρη, που υπήρχε στο σχολικό βιβλίο, δεν την έχω πρόχειρη αυτή τη στιγμή· αν όμως θυμάμαι καλά, τον ολισθηρό στίχο τον απέδιδε "μια νύχτα σαν επλάγιασε σιμά στον Ποσειδώνα". Για όσους έχουν την περιέργεια, το πρωτότυπο γράφει "Θόωσα δέ μιν τέκε νύμφη, Φόρκυνος θυγάτηρ ἁλὸς ἀτρυγέτοιο μέδοντος, ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι Ποσειδάωνι μιγεῖσα".)

Αυτά για όσους παρακολούθησαν το πρόσφατο ψυχόδραμα με το βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού. Ό,τι κι αν λέμε, κάποια πρόοδο έχουμε κάνει από το 1970...

TO ΚΟΚΚΙΝΟ ΜΠΑΛΟΝΙ

2007-10-12T09:07:00.001-07:00

Το 1958, οι γονείς μου με πήγαν να δω την πασίγνωστη ταινία του Albert Lamorisse "Το κόκκινο μπαλόνι". Για κάποιο λόγο, μου έκανε καταπληκτική εντύπωση. Θυμάμαι ολοζώντανη την τρομερή εκείνη σκηνή όπου ο πιτσιρικάς σημαδεύει με τη σφεντόνα του το μπαλόνι, το πετυχαίνει, κι αυτό αρχίζει σιγά-σιγά να ξεφουσκώνει, να ξεφουσκώνει, ώσπου πέφτει πια καταγής, οπότε κάποιος άλλος (ο ίδιος;) πιτσιρικάς έρχεται και το σκάει με το πόδι του. Τόσο μου εντυπώθηκε αυτή η σκηνή, που δεν θυμόμουν καθόλου τη συνέχεια - τα πάμπολλα μπαλόνια που φεύγουν απ' όπου κι αν βρίσκονται, πάνε από μόνα τους στα χέρια του ήρωα και τον ανεβάζουν ψηλά.

Την ταινία αυτή τη βρήκα ολόκληρη προ ημερών στο YouTube, υπό τον ισπανικό τίτλο El Globo rojo, και την ξαναείδα, έστω και σε σμίκρυνση, για πρώτη φορά πενήντα σχεδόν χρόνια μετά. Και τη συνιστώ θερμά, ακόμα και σ'όσους δεν την είδανε μικροί!

ΠΑΛΙΕΣ ΑΠΟΡΙΕΣ

2007-10-12T08:58:00.000-07:00

Μικρός, όταν ακόμα προσπαθούσα να καταλάβω τον κόσμο και διάβαζα ό,τι μου έπεφτε στα χέρια, σκόνταφτα φυσικά συχνά σε πράματα που δεν καταλάβαινα, και μου δημιουργούνταν διάφορες απορίες. Πολλές απ' αυτές κατάφερνα, ψάχνοντας ή ρωτώντας, να τις λύσω, ενώ άλλες έμεναν άλυτες. Μου συνέβη αρκετές φορές στη ζωή μου, πολλά χρόνια μετά, να βρω τυχαία μπροστά μου την απάντηση σε κάποιες απ' αυτές τις παιδικές απορίες. Τώρα δε, που χάρη στο Διαδίκτυο βρίσκει κανείς ό,τι ζητήσει για τα πιο απίθανα θέματα, συχνά ξαναψάχνω - και ώ του θαύματος, κάπου βρίσκεται η απάντηση!
Ώρες-ώρες σκέφτομαι ότι άμα λύσω όλες μου τις άλλες παιδικές απορίες, θα είμαι πια ώριμος να πεθάνω - ώστε να μου λυθεί και η τελευταία και σπουδαιότερη: τί υπάρχει μετά; Μόνο που αν, όπως είναι πιθανότατο, δεν υπάρχει τίποτε, δεν θα το μάθω!
Οι άλλες όμως παιδικές μου απορίες δεν είχαν τίποτε το αμπελοφιλοσοφικό. Επρόκειτο για πάρα πολύ συγκεκριμένα πράματα. Φέρ’ ειπείν:

Απορία πρώτη: Γιατί η οδός Μάρνη είναι λοξή, αντίθετα με όλες σχεδόν τις παρόδους της Πατησίων;
Απάντηση: Διότι ακολουθεί το ρού παλιού ρέματος της περιοχής, του ρέματος της Βάθειας, όπως το λέει ο Ροΐδης, ή του Κυκλοβόρου, όπως το λέει ο Guide Bleu της Ελλάδας, έκδοση 1955.
Σχόλια: Η εν λόγω έκδοση του Guide Bleu είναι περιβόλι. Αναφέρει ως joli village (όμορφο χωριό!) την Κολοκυθού, συνιστά ως έναν τρόπο να πάει ο περιηγητής στο Δαφνί τη διαδρομή με τα πόδια κατά μήκος της Ιεράς Οδού, και στο χάρτη της Αττικής βάζει, εκτός από το σιδηρόδρομο του Λαυρίου (που λειτουργούσε ακόμα), και το Chemin de fer des carrières, ήτοι το τρένο των λατομείων του Διονύσου (που όντως υπήρξε, αλλά στη δεκαετία του 1920!).

Απορία 2: Γιατί στο "Διαρκές ημερολόγιον" του Καζαμία Αστέρος χρησιμοποιούνται 7 διαφορετικά γράμματα (τα γράμματα Δ Ι Α Ρ Κ Ε Σ) για τους διάφορους αιώνες στη στήλη του ιουλιανού ημερολογίου, αλλά μόνο 4 γράμματα (Κ Ε Δ Α) στη στήλη του γρηγοριανού;
Απάντηση: Διότι στο ιουλιανό ημερολόγιο, 100 χρόνια (εκ των οποίων τα 25 είναι αναγκαστικά δίσεκτα) αποτελούνται από 100×365+25=36525 ημέρες, ήτοι 5218 εβδομάδες παρά μία ημέρα, και έτσι σε κάθε αιώνα οι μέρες πάνε μια μέρα πίσω από ό,τι στον προηγούμενο· μ'άλλα λόγια, αφού η αποφράς 29η Μαΐου 1453 ήτανε Τρίτη, η 29/5/1553 θα ήταν Δευτέρα, η 29/5/1653 Κυριακή κ.ο.κ., και μόνον 7 αιώνες αργότερα, η 29/5/2153 θα ξανάπεφτε Τρίτη. Απεναντίας, στο γρηγοριανό ημερολόγιο, όπου τα έτη των εκατοντάδων (1600, 1700 κλπ.) δεν είναι δίσεκτα παρά μόνο αν διαιρούνται διά 400, τρεις αιώνες στους τέσσερις έχουν 5218 εβδομάδες παρά δύο ημέρες, και έτσι οι ημερομηνίες επανέρχονται κάθε 400 χρόνια τις ίδιες μέρες της εβδομάδας. Μ' άλλα λόγια, στο γρηγοριανό ημερολόγιο οι αιώνες δεν μπορούν ν'αρχίζουν οποιαδήποτε μέρα της εβδομάδας: αφού δηλαδή η 1/1/1701 ήταν Δευτέρα, μοιραία η 1/1/1801 ήταν Σάββατο, η 1/1/1901 Πέμπτη, η 1/1/2000 Τρίτη, και η 1/1/2001 πάλι Δευτέρα, και κανένας αιώνας - αν δεν ξαναμεταρρυθμιστεί το ημερολόγιο - δεν θα αρχίζει πια Τετάρτη, Παρασκευή ή Κυριακή.
Σχόλιο: Τον Καζαμία Αστέρος με το "Διαρκές ημερολόγιον" τον έπιασα στα χέρια μου το 1960, εφτά χρονών δηλαδή, ενώ την εξήγηση την έμαθα σχεδόν σαραντάρης πια, το 1991, φυλλομετρώντας τα Amusements in Mathematics του Dudeney!